Yulaf

Görsel everypixel.com’dan alınmıştır.

Buğdaygiller familyasından olan yulaf, bol nişastalı taneleri (tohumları) için yetiştirilen, 50-150 cm boyunda yıllık otsu bir tahıl bitkisidir. Önceleri sadece hayvan yemi olarak kullanılan yulaf, daha sonra insan beslenmesinde de önemli rol oynamıştır.

Yulafın dünyaya, yabanıl olarak yetiştiği Asya’nın batısı ile Avrupa’nın doğusu arasında kalan bölgelerden yayıldığı düşünülüyor.

Görsel lizearlewellbeing.com’dan alınmıştır.

Yabanıl yulaflardan türeyerek günümüze ulaşmış kültür yulafları içinde en çok yetiştirilen türü olan ‘Avena Sativa’, serin iklim tahılıdır. Türkiye’de yetiştiriciliği İç Anadolu, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde yapılır.

Yulafın ayrıca beyaz, siyah, sarı, kırmızı ya da boz tohumlu, kısa ya da uzun saplı pek çok çeşidi vardır. Bunlar, değişik iklim ve toprak koşullarına uygun olarak geliştirilmiştir.

Görsel lifeberrys.com’dan alınmıştır.
Besin Değeri100 gramda
Kalori351 kcal
Karbonhidrat57.3 g
Lif12.2 g
Protein11.3 g
Yağ5.8 g
Kolesterol0.0 mg
A Vitamini0.0 IU
C Vitamini0.0 mg
Potasyum468.0 mg
Kalsiyum72.0 mg
Demir5.9 mg
Tablo fitekran.com’dan alınmıştır.

Yulaf, farklı işlenme şekillerine göre çeşitli formlarda bulunur:

Yulaf kepeği: İşlenen yulafın tanesinin ilk kısmıdır. Dış kabuğun öğütülmesi ile elde edilir.

Sindirimi zor, kalorisi oldukça düşük ve pişirmesi kolaydır. Genellikle taze meyvelerle hazırlanan içeceklere (smoothie, ing.) ilave edilip tüketilir.

Kabuğu çıkarılmış yulaf taneleri: Yulafın dış kabuğunun çıkarılması ile elde edilen tane şeklindeki halidir. Kalın bir pirinç tanesine benzer.

Kesilmiş yulaf (İrlanda yulafı): Kabuğu çıkarılmış tane halindeki yulafın çelik bıçak yardımıyla iki veya üç parçaya kesilmesi ile elde edilen halidir.

İskoç yulafı: Kesilmiş yulafların daha ince öğütülmüş halidir.

Yulaf ezmesi: Kabuğu çıkarılmış yulafların buharda pişirilip ezilmesi ve yassı hale getirilmesinden sonra kurutulması ile elde edilen halidir.

Yulaf unu: Kabuğu çıkarılmış yulaf tanelerinin öğütülmüş halidir. Kesilmiş yulaftan veya İskoç yulafından da elde edilebilir.

Bİ’ TARİF

Yulaf Lapası (porridge, ing.)

Müsli (muesli, ing.)

Granola

Nisan

Arapça ‘nīsān‘, Rumi takvimin ikinci ayına, Aramice/Süryanice ‘nisān‘ ise Arami/İbrani takviminin birinci ayına denk gelir. Bu sözcük Akadca “yılın ilk ayı, taze mahsul, turfanda” anlamına gelen ‘nisannu’ sözcüğünden gelir. Akadca’ya ise Sumerce “ilk meyveler” anlamına gelen ‘nisag‘ sözcüğünden gelmiştir.

İngilizce ‘april’ ve Fransızca ‘avril’ ise Latince ‘aprilis’ sözcüğünden gelir. Etimolojik olarak, çiçeklerin açmaya başladığı ay olduğu için, Latince ‘aperire’ (açılmak) fiiliyle bağlantılıdır. Ayrıca “güneşli” anlamına gelen ‘apricus’ ve “güneşlenmek” anlamına gelen “apricare” sözcükleri ile de bağlantılı olabilir.

Yunancada ise nisan ayı ‘aprílios’ olarak isimlendirilmiştir. Farklı kaynaklarda ‘aprilis’ adının, Yunan Güzellik Tanrıçası Aphrodite (Aphros) veya Etrüsk Tanrıçası Apru’dan geldiği söylenir. Aprilis, arkaik takvimlerdeki tarım festivallerinde, ‘Venüs Ritüeli’ ile başlayan, Tanrıçalara adanmış bir aydır. Aprilis dişil bir kelimedir. Aynı şekilde dişil bir kelime olan ve Arapça kadın anlamına gelen ‘nisa’ sözcüğü ile bağlantılı olduğu düşünülür.

Prof. Dr. Cemal Mıhçıoğlu, ‘nisan’ı dilimize ‘açaray‘ olarak özleştirmiş. Gagavuzlar ise nisan ayı için ‘çiçek ay’ sözcüğünü kullanıyorlar. Küçük Asya’da ‘nisan’ yerine kullanılan ‘abrul, april’ sözlerinin de İngilizce’deki april sözcüğünün başkalaşmasıyla oluştuğu düşünülür.

Nisan’ın on dördüncü (Rumi takvimde birinci) gününden on sekizinci (Rumi takvimde beşinci) gününün sonuna kadar devam eden soğuk günlere ‘aprul beşi’ veya ‘abrul beşi’ denilir.

İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün hazırlamış olduğu, nisan ayında yapılacak zirai işlerin listelendiği ‘Nisan Ayı Tarım Takvimi’ne buradan ulaşabilirsiniz.

Gırgır ve trol yöntemi ile su ürünleri avcılığı yasakları bu ayda başlar. Yasak zamanlarını takip etmek için bakanlığın sitesini ziyaret edebilirsiniz.

NİSAN AYINDA YETİŞEN SEBZELER

Bakla, Bezelye, Ebegümeci, Enginar, Havuç, Hindiba, Isırgan Otu, Kuşkonmaz, Madımak Otu, Pancar, Pazı, Semizotu, Şalgam, Taze Sarımsak, Taze Soğan

NİSAN AYINDA YETİŞEN MEYVELER

Çağla, Çilek, Karadut, Limon, Yeşil Erik

NİSAN AYINDA AVLANAN BALIKLAR

Barbunya, Gümüş, İzmarit, Kalkan, Kaya Balığı, Kefal, Kılıç, Kırlangıç, Levrek, Mercan, Mersin Balığı, Mezgit, Tekir, Zargana

Bİ’ NOT

Kuzu etinin en lezzetli zamanıdır. Ayrıca marul, dereotu, roka, biberiye, kekik, nane, maydanoz, tere gibi yeşillik ve taze otlar bolca bulunur.